انجمن شاعران اهل بیت علیهما سلام
جلسه بررسی مولفه‌های محتوایی شعر ولایی

سیدرضا جعفری: نقد نباید شاعر را از سرودن منصرف کند

جلسه بررسی مولفه‌های محتوایی شعر ولایی

با حضور حجج الاسلام جعفری و محمدزمانی

روز دوم از نخستین گردهمایی دبیران و اساتید انجمن های ادبی شعر ولایی روز پنجشنبه ۱۶ اسفند  ساعت ١۶ پیگیری شد. سید رضا جعفری و حجت الاسلام جواد محمد زمانی با ارائه مباحثی بسیار مفید میزبان شاعران در این جلسه بودند.

سید رضا جعفری آغاز کننده بحث بودند و ضمن بیان این نکته که فرآیند نقد محتوایی نباید به گونه ای باشد که شاعران از سرودن برای اهل بیت علیهم السلام منصرف شوند، این عرصه را نیازمند سعه صدر و حوصله دانستند. ایشان در راستای همین نکته خاطره ای نقل کردند که منتقدی یکی از اشعار مرا مدت ها دست مایه نقد خود در محافل مختلف کرده بود و نه تنها هیچ گاه در این باره با بنده در میان نگذاشت بلکه به این موضوع توجه نداشت که یک شیعه محب این شعر را گفته است نه یک وهابی که بایست به دشمنی با او برخاست!
ایشان در ادامه افزودند:
نقد یاد دادن سخن است نه تازیانه برداشتن و تنبیه کردن در شعر!

اگر در نقد محتوای شعر ولایی بخواهیم سلیقه ای برخورد کنیم راه به جایی نمی بریم. هر شاعری بر اساس اعتقادات و دیدگاه خود شعر می‌گوید و ممکن است این دیدگاه با دیدگاه منتقد در تعارض باشد. 
تفاوت دیدگاه در بحث اعتقادات دینی از دیرباز وجود داشته و دارد. بارها و بارها بر سر مسائل اعتقادی شاهد اختلافات حتی در علما بوده ایم.
با وجود این تعارضات که حتی در تعاریف نیز وجود دارد ما چگونه می توانیم در باب محتوا حکم کنیم؟ برای مثال چگونه میتوانیم غلو در شعر را زیر سؤال ببریم؟ بسیاری از شاعران جوان که غلو در شعرشان دیده می شود اصلا تعریف غلو را نمی‌شناسند بلکه از شاعری به نام بیتی دیده اند که جلوه کرده است لذا به تقلید از او که معمولا تقلید ناشیانه هم هست درشعرش غلو می‌کند. حال اگر این شعر را در انجمن ادبی بخواند به او می‌تازیم. تجربه ثابت کرده است که نتیجه تاختن معکوس و منفی است و لج شاعر را در می آورد. در زمانه ای که پر از مفاسد اجتماعی است و با تهاجم شدید فرهنگی روبرو هستیم، همین که کسی برای اهل بیت وقت می گذارد و شعر می سراید، غنیمت بزرگی است. 
اگر قرار است منتقد نقد محتوایی داشته باشد می‌بایست اشراف تخصصی و علمی روی وقایع تاریخی و همچنین اعتقادات داشته باشد‌ در غیر اینصورت از عالمی که در این زمینه تخصص دارد دعوت کنیم. البته عالمی که شعر را نیز بشناسد. 

معضل بزرگی که امروز گریبان بسیاری از شاعران را گرفته است این است که از مضامین دیگر شاعران سرقت می‌کنند. یک منتقد از این حیث نیز بایست اشراف داشته باشد و مضامین تکراری را بشناسد و گوشزد کند. وقتی که "یک عمر می توان سخن از زلف یار گفت" چرا شاعران باید به خلق مضمون جدید نپردازند!

لذا از آنجایی که ما منبعی به عنوار معیار نقد محتوایی نداشته و همچنین شعر و شاعر ولایی شاخص نداریم باید در این زمینه با شاعر کنار بیاییم و به زحمتی که شاعر کشیده است توجه کنیم. البته محتوا نباید عریان باشد بلکه بایست با کمک خیال پردازی و صنایع ادبی آراسته شود.


در ادامه حجت الاسلام جواد محمد زمانی ضمن بیان این نکته که در دودهه اخیر نسبت به دو دهه اول انقلاب توجه بیشتری به نقد شده است، دلیل مواجهه با اشعار شیکی که از لحاظ ساختار بی نقص هستند ولی از حیث محتوا حرف تازه ای ندارند و تکرار مکررات هستند، کم کاری انجمن های ادبی دانست که کمتر به بحث محتوا و اندیشه پرداخته شده است.

اینکه ما در زمینه شعر رشد چشمگیری نسبت به جهانیان داشته ایم پدیده ای غیر قابل انکار است. اما در بین شاعران بزرگ تاریخ ادبیات ایران چرا در دنیا شعر پارسی را با فردوسی و حافظ و... معرفی می‌کنیم اما حرفی از شاعر بزرگی مثل شاطر عباس نمی‌زنیم که اشعار خوب بسیاری هم دارد. دلیل این امر همان محتواست. در فردوسی و حافظ و امثالهم عنصر اندیشه و تفکر بسیار قوی تر است. بنابراین اگر به مقوله اندیشه و محتوا در انجمن ها توجهی نشود در نهایت به تناسب شاطر عباس ها را تربیت خواهیم کرد.

ایشان در تأیید و تکمیل صحبت های سید رضا جعفری در رابطه با اختلاف سلایق گفتند:
این اختلاف سلیقه ها  و در دست نبودن معیار برای نقد محتوایی شعر ولایی کار را سخت کرده است اما کمترین کاری که می توان کرد این است که اطلاعاتی در اختیار شاعر قرار دهیم؛ به عنوان مثال به او بگوییم در زمینه غلو چه دیدگاه هایی وجود دارد و ادامه تحقیق را به خود شاعر بسپاریم.

جلسه با اقامه نماز جماعت به امامت حجت الاسلام سید رضا جعفری پایان یافت.

تصاویر

نظرات

ارسال نظرات

وارد کردن نام و نام خانوادگی و پست الکترونیک اجباری می باشد.*

*